CÂU KỶ TỬ

Tên khoa học: Fructus Lycii

Bộ phận dùng: Là quả chín đã phơi hoặc sấy khô của cây Câu kỷ Lycium barbarum L., họ Cà (Solanaceae).

TCCL: Dược điển Trung Quốc 2020.

Phương pháp bào chế : Sơ chế

Thu hoạch vào mùa hè và mùa thu, khi quả chuyển sang màu đỏ hoặc đỏ cam và chín hoàn toàn. Hái quả nhiều đợt, loại bỏ cuống, lá và tạp chất, sau đó phơi trong bóng râm hoặc sấy ở nhiệt độ thích hợp đến khô. Trong quá trình làm khô cần tránh phơi dưới ánh nắng quá gắt để hạn chế làm sẫm màu và giảm chất lượng dược liệu.

Phiến dùng làm thuốc

Câu kỷ tử thường dùng nguyên quả. Quả hình bầu dục hoặc hình trứng, dài khoảng 6–20 mm, đường kính 3–10 mm. Vỏ ngoài màu đỏ tươi đến đỏ sẫm hoặc đỏ cam, hơi nhăn. Thịt quả mềm, hơi dính. Bên trong có nhiều hạt nhỏ hình thận, màu vàng nhạt. Mùi nhẹ, vị ngọt.

Tính vị, quy kinh :

1. Tính vị: Vị ngọt; tính bình.
2. Quy kinh: Can, Thận.

Công năng : Tư bổ can thận. Ích tinh. Dưỡng huyết. Minh mục. Nhuận phế.

Chủ trị : Can thận âm hư. Hoa mắt, nhìn mờ, giảm thị lực. Đau lưng, mỏi gối. Di tinh. Tiêu khát. Ho do phế âm hư.

Cách dùng thông thường

Dùng sắc uống, hãm trà, ngâm rượu hoặc phối hợp với các vị thuốc khác trong các bài thuốc y học cổ truyền. Cũng có thể dùng trực tiếp sau khi làm sạch theo hướng dẫn của thầy thuốc.

Liều dùng: Ngày dùng từ 6 g đến 12 g.

Trong một số trường hợp có thể sử dụng liều cao hơn theo chỉ định của thầy thuốc và mục đích điều trị.

Lưu ý :

1. Thận trọng khi dùng cho người tỳ vị hư yếu kèm tiêu chảy hoặc thấp trệ.
2. Không nên dùng nhiều trong trường hợp ngoại cảm phát sốt hoặc thấp nhiệt rõ rệt.
3. Theo Dược điển Trung Quốc 2020, không có chống chỉ định đặc hiệu được ghi trong chuyên luận; việc sử dụng cần căn cứ vào biện chứng luận trị của y học cổ truyền.

Ghi chú : Theo Dược điển Trung Quốc 2020, Câu kỷ tử là quả chín của Lycium barbarum L. và là một trong những vị thuốc bổ can thận được sử dụng phổ biến nhất trong y học cổ truyền Trung Quốc. Vị thuốc có tác dụng tư bổ can thận, ích tinh, dưỡng huyết, minh mục và nhuận phế, thường được sử dụng trong các bài thuốc điều trị can thận âm hư, mắt mờ, đau lưng mỏi gối, di tinh và ho do phế âm hư. Ngoài sử dụng làm thuốc, Câu kỷ tử còn được dùng làm thực phẩm và nguyên liệu trong các sản phẩm chăm sóc sức khỏe tại nhiều quốc gia. Theo Dược điển Trung Quốc 2020, dược liệu phải được chế biến từ quả chín của Lycium barbarum L., bảo đảm các yêu cầu về độ tinh khiết, độ ẩm, định tính và định lượng theo tiêu chuẩn quy định.