ĐẠI TÁO

Tên khoa học: Fructus Jujubae

Bộ phận dùng: Là quả chín đã phơi hoặc sấy khô của cây Táo ta Ziziphus jujuba Mill., họ Táo (Rhamnaceae).

TCCL: Dược điển Trung Quốc 2020.

Phương pháp bào chế

Sơ chế

Thu hoạch vào mùa thu, khi quả chín hoàn toàn, vỏ chuyển sang màu đỏ hoặc đỏ nâu. Loại bỏ tạp chất, rửa sạch, sau đó phơi hoặc sấy khô.

Phiến dùng làm thuốc

Trước khi sử dụng, Đại táo thường được rửa sạch, có thể dùng nguyên quả, bỏ hạt hoặc bổ đôi tùy yêu cầu của bài thuốc. Trong một số trường hợp, quả được thái lát rồi phơi hoặc sấy khô để thuận tiện cho việc bào chế.

Ngoài dạng sống, Đại táo còn có thể được sao cháy nhẹ hoặc chế biến theo yêu cầu của từng bài thuốc cổ truyền.

Tính vị, quy kinh

1. Tính vị: Vị ngọt; tính ôn.
2. Quy kinh: Tỳ, Vị.

Công năng, chủ trị

Công năng : Bổ trung, ích khí. Dưỡng huyết. An thần. Điều hòa tác dụng của các vị thuốc.

Chủ trị : Tỳ vị hư nhược. Mệt mỏi, ăn kém. Huyết hư. Tâm phiền, mất ngủ.

1. Dùng phối hợp để giảm tính kích thích hoặc độc tính của một số vị thuốc và điều hòa công năng của bài thuốc.

Cách dùng thông thường

Dùng sắc uống hoặc phối hợp với các vị thuốc khác trong các bài thuốc y học cổ truyền. Ngoài ra còn được dùng trong các món ăn, trà dược hoặc thực phẩm bổ dưỡng.

Liều dùng

Ngày dùng từ 6 g đến 15 g, hoặc 3–10 quả tùy kích thước quả và yêu cầu của bài thuốc.

Liều lượng có thể điều chỉnh theo chỉ định của thầy thuốc.

Lưu ý an toàn quan trọng / Kiêng kỵ

1. Thận trọng khi dùng cho người đầy bụng, khó tiêu, thấp trệ hoặc đàm thấp.
2. Người đái tháo đường nên cân nhắc do Đại táo chứa hàm lượng đường tự nhiên tương đối cao.
3. Theo Dược điển Trung Quốc 2020, không có chống chỉ định đặc hiệu được ghi trong chuyên luận; việc sử dụng cần căn cứ vào biện chứng luận trị và tình trạng lâm sàng của người bệnh.

Ghi chú

Theo Dược điển Trung Quốc 2020, Đại táo là quả chín đã phơi hoặc sấy khô của Ziziphus jujuba Mill. Đây là một trong những vị thuốc bổ khí được sử dụng phổ biến trong y học cổ truyền Trung Quốc, có tác dụng bổ trung ích khí, dưỡng huyết, an thần và điều hòa dược tính. Đại táo thường được phối hợp với Cam thảo, Nhân sâm, Bạch truật, Phục linh trong nhiều bài thuốc kinh điển như Tứ quân tử thang (四君子汤), Quế chi thang (桂枝汤), Tiểu sài hồ thang (小柴胡汤) và Cam mạch đại táo thang (甘麦大枣汤). Theo Dược điển Trung Quốc 2020, dược liệu phải đáp ứng các yêu cầu về cảm quan, định tính, độ ẩm, tạp chất và các chỉ tiêu chất lượng khác theo chuyên luận.