ĐẢNG SÂM

Tên khoa học: Radix Codonopsis

Bộ phận dùng: Là rễ đã phơi hoặc sấy khô của cây Đảng sâm Codonopsis pilosula (Franch.) Nannf., Codonopsis pilosula Nannf. var. modesta (Nannf.) L.T. Shen hoặc Codonopsis tangshen Oliv., thuộc họ Hoa chuông (Campanulaceae).

TCCL: Dược điển Trung Quốc 2020.

Phương pháp bào chế

Sơ chế

Thu hoạch vào mùa thu, khi phần thân trên mặt đất bắt đầu héo. Đào lấy rễ, cắt bỏ thân và rễ con, rửa sạch đất cát. Sau khi thu hoạch, phơi hoặc sấy đến khi gần khô, bó thành từng bó nhỏ, vò hoặc xoa nhẹ nhiều lần để rễ mềm và săn chắc hơn, sau đó tiếp tục phơi hoặc sấy đến khô hoàn toàn.

Phiến dùng làm thuốc

Trước khi sử dụng, rễ Đảng sâm được làm ẩm cho mềm, thái lát dày hoặc cắt đoạn rồi phơi hoặc sấy khô.

Phiến thuốc hình tròn hoặc hình bầu dục, vỏ ngoài màu vàng nâu đến nâu xám, có nhiều nếp nhăn dọc và các vết sẹo của rễ con. Mặt cắt màu vàng trắng hoặc vàng nhạt, có cấu tạo đặc, chất hơi mềm, mùi thơm nhẹ đặc trưng, vị ngọt.

Tính vị, quy kinh

1. Tính vị: Vị ngọt; tính bình.
2. Quy kinh: Tỳ, Phế.

Công năng, chủ trị

Công năng : Bổ trung. Ích khí. Kiện tỳ. Ích phế. Sinh tân. Dưỡng huyết.

Chủ trị : Tỳ vị hư nhược. Khí hư, mệt mỏi, kém ăn. Tiêu chảy kéo dài. Phế hư, ho, khó thở. Khí huyết hư. Khát nước do tân dịch hao tổn. Hồi hộp, suy nhược sau bệnh.

Cách dùng thông thường

Dùng sắc uống hoặc phối hợp với các vị thuốc khác trong các bài thuốc y học cổ truyền. Ngoài ra còn được dùng để hầm với thực phẩm hoặc chế biến thành trà dược.

Liều dùng

Ngày dùng từ 9 g đến 30 g.

Liều lượng có thể điều chỉnh tùy theo thể bệnh, mục đích điều trị và chỉ định của thầy thuốc.

Lưu ý an toàn quan trọng / Kiêng kỵ

1. Thận trọng khi dùng cho người thực chứng, tà khí còn thịnh hoặc thấp nhiệt nội thịnh.
2. Không nên dùng trong trường hợp ngoại cảm chưa giải hoặc khí trệ, thực nhiệt nếu không có chỉ định phù hợp.
3. Theo Dược điển Trung Quốc 2020, không có chống chỉ định đặc hiệu được ghi trong chuyên luận; việc sử dụng cần căn cứ vào biện chứng luận trị và tình trạng lâm sàng của người bệnh.